Thứ Ba, 18 tháng 7, 2017

Sống trong tình thân




Sống trong tình thân.
Hôm 15 tháng 7 (2017) vừa qua. Tôi đã vui và hạnh phúc thật nhiều khi đến chung cư Ngô Tất Tố, nơi đây có một khoảng không gian thoáng mát và một vỉa hè rộng đủ cho anh chị em Quán Văn tụ lai mỗi khi nhớ nhau,thèm ngồi với nhau. Đây chỉ là quán nước trước chung cư.
Trước đó hai hôm, nhà văn Trương Văn Dân vừa từ Ý trở về, chị Itala Pucillovẫn còn ở lại thêm hai tuần chờ lo công việc về sau, vừa về, anh đã nhắn tin cho anh em “ cà phê Ngô Tất Tố”. Mùa hè này, anh chị  Đặng Châu Long cùng các cháu về nghỉ hè ở Nha Trang, cũng vừa trở lại SG.
Thường khi tôi đến muộn, hôm nay, khi tôi đến thì anh chị em đã uống cà phê xong, đang ăn khoai lang, đậu phụng luộc, một lát sau được tăng cường thêm bánh pa ti xô của Hoàng Kim Oanh mang đến…như mọi khi, cùng đang chuyện trò rôm rả…Không phải do ưu ái mà do tôi thường khó khăn trong việc tự tìm chỗ ngồi, An, chồng của Ngo Thi My Le đã nhanh nhạy đặt cho tôi chiếc ghế, chỗ ngôi an toàn nhất, giữa anh em…

Những buổi cà phê như thế này, chúng tôi có thời gian trò chuyên cùng nhau nhiều hơn những lần ra mắt các số Quán Văn. Nhà văn Nguyên Minh đến từ sớm, hôm nay có thêm nhạc sĩ Nguyễn Phú Yên, nhà văn Vũ Ngọc Tiền từ Hà Nội vào, sau khi ghé thăm nhà thơ Phạm Thiên Thư, cũng được anh Lê Viết Yên đưa về đây tụ hội, nhà phê bình Trần Hoài Anh đến cùng nhà văn nhà giáo Nhật Chiêu…chuyện càng thêm vui.
Nhà giáo Lê Viết Yên tặng tôi cuốn sách “ Một cơn gió bụi”của Trần Trọng Kim mà anh đã hứa,Hoang Kim Oanh khi ra về, đưa cho tôi chai mật ong rừng được gói bọc cẩn thận. dặn là uống mỗi buổi sáng. rất tốt cho sức khỏe.
Đã khá trưa, Trần Hoài Anh mời anh Nhật Chiêu cùng anh Trương Văn Dân về nhà, nhưng con gài tôi đi công việc chưa trở lại, cả ba đành ngồi thêm chờ…Tác giả “ Bàn Tay nhỏ dưới mưa” TVD chợt nhớ ra dều gì, chạy lên lầu, nơi căn hộ của anh, anh trở lại đưa cho tôi món quá đem về từ Milano, Ý.
- Hồi nảy lên phòng là tình lấy cái này cho Hội, thế rồi thấy mấy cuốn sách cần nhờ anh Vũ Ngọc Tiến đem tặng người quen ở Hà Nội, vậy rồi quên, Trước ngày về, mình lang thang bên đó, thấy một tiệm bán những vật lưu niệm. tranh ảnh, tượng Thánh… mình ghé vào nói là cần mua một vật gì đó của Thiên Chùa Giáo, cho một người bạn hay ốm đau, chủ tiệm chọn cho mình cái này. Cầu nguyện nhé!
Món quà được gói cẩn thận, anh đưa cho tôi. Anh Nhật Chiêu cùng Trần Hoài Anh trầm trồ…Nó không lớn, không đẹp nhưng tôi xúc động và trận quý lắm.
Chuyến về Ý của vợ chồng anh cách nay vài tháng, khi trở lại VN, cũng trong một sáng cà phê như thế này, anh đưa cho tôi một lốc thuốc Acardio Aspirin 100mg. mang về từ Ý. Anh là một dược sĩ điều chế thuôc 40 năm qua ở Milano-Ý. anh dặn: Hỏi Bác sĩ xem bệnh của Hội có nên dùng không nhé. nếu được thì mình sẽ gởi thêm. 
Tôi nhớ lại, hôm gần cuối năm, vì con tim èo uột, phải vào điều trị tại bv Thống Nhất, tôi đã nhận nhiều quà từ nhiều thân hữu, nhưng đặc biệt là ba món qùa mang ý nghĩa Tâm Linh;
Anh Đặng Châu Long là một đồng tiền xu bằng đồng, đúc kỷ niệm Đức mẹ hiện ra ở Lộ Đức. và một mặt có hình thánh Bernadette. Anh dặn dò: Hãy nắm trong tay và cầu xin may mắn, an lành!
Hoang Kim Oanh đền sau, đưa cho tôi tầm hình nho nhỏ Lm: Phanxico Trương Bữu Diệp. người được ngưỡng mộ vì có nhiều phép lạ chữa lành bệnh cho nhiều người…
Và bây giờ, anh  Trương Văn Dân, là một ảnh thánh hình gia đình Nazaret: Mẹ Maria, Chúa Giesu và thánh Giuse.

Tôi trân quý và xúc động vì hai đều: Thứ nhất là anh em ai cũng thương tôi, nhớ đến tôi…qua những vật kỷ niệm. Thứ hai là niềm tin vào một đấng nào đó, trên cao, có thể cứu giúp tôi qua cơn bệnh. Mặc dù, cả ba người đều khác tín ngưỡng với tôi, là những Phật Tử thuần thành!!!
Cuối buổi thăm, chúng tôi bắt tay nhau thật chặt, niềm tin yêu thể hiện qua cái bắt tay ấy.

Tôi nhớ lại cái bắt tay của anh chị em QV cùng anh Chu Trầm Nguyên Minh ở bv ngày nào, khi anh sắp ra đi về miền miên viễn. những bàn tay siết chặt không níu nỗi định mệnh nhưng là cái siết tay nhắc nhở luôn có nhau trong lòng. Tôi không hề sợ hãỉ, nếu những ngày sau đó phải ra đi, nhưng lần này, hơi ấm tình thân đã làm con tin tôi ấm lại cho đến hôm nay. Tôi cầu xin cho tôi và cũng cầu xin cho mọi người luôn bình an và chân thành yêu mến nhau, yêu mến cuộc sống này…


Thứ Tư, 12 tháng 7, 2017

Thập giá-Phận người ( Mục " Sống và Viết" Quán Văn số 46












Thập giá - phận Người…
 (Mục “ Sống và viết, tập san vhnt Quán Văn 46 )
                  
                                                           Trần Hữu Hội.       

Sáng nay, tôi gọi điện cho nhà văn Nguyên Minh, chủ biên tập san Quán Văn, nhắc anh chuẩn bị cho 3 tập Quán Văn số 45. Thà Như giọt mưa-Nguyễn Tất Nhiên, mà hôm ra mắt tôi không tham dự được vỉ khuya hôm ấy tôi phải đi cấp cứu ! Con gái tôi sẽ ghé lấy rồi đến trường luôn.
Hơn một năm nay, tôi thường phải đến bệnh viện cấp cừu, thường là 2-3 giờ sáng. Tính trạng ngộp thở, đau tức vùng ngực xảy ra hoài!
Tháng 12-2016 vừa rồi, các bác sĩ khoa Tim Mạch bệnh viên Thống Nhất đã xác đinh tôi bị suy tim độ III. Điều trị 8 ngày, cho xuất viện, tái khám sau 8 ngày và rồi hàng tháng đến tái khám khi hết thuốc…Những loại thuốc này làm tôi khốn khổ vì phản ứng phụ của nó, toàn thân tôi nổi mận ngứa, thông tin trên toa thuốc ghi chỉ 2 phần 1000 người bị phản ứng phụ này, nhưng tôi lại rơi vào cái số ít 2 phần ấy!!!
Vẫn chưa can thiệp tim như đặt steen, thay van tim…vì sức khỏe tôi quá kém!
Anh Nguyên Minh hỏi tôi:
- Em thấy sức khỏe thế nảo?
Tôi nói lại chuyên ngày hôm qua đi tái khám. Tôi bỏ bảo hiểm, chuyển qua khám dịch vụ bệnh viện Thống Nhất. Lần này Siêu âm tim, điện tâm đồ, thử máu, chụp phim phổi…kết quả là tôi có thêm bệnh Viêm phế quản.
- Hôm qua đi khám lại, em bị thêm cái viêm phế quản nữa anh!
- Vậy đó, Tim phổi tuổi anh em mình hoạt động cũng đã lâu rồi, nay nó hư hao là tất nhiên..Nhưng quan trong là em cứ vui…, lúc nào cũng cố giữ niềm vui, như anh đây, em thấy anh lúc nào cũng vui. Bệnh hoạn thì mình chấp nhận rồi, không thể khác được, nhưng đừng ủ dột buồn rầu, cứ gắng mà vui, mà lạc quan…
Tôi : Dạ! rồi ngưng cuộc trò chuyện. Quay qua vợ, tôi nói:
- Công nhận ông già này ngon thiệt, lúc nào thấy ông cũng vui, cũng khỏe.
Vợ tôi cười đồng tình, vợ tôi mới chỉ gặp anh một lần, nhưng mến anh nhiều qua các truyện ngắn, nhất là mối tình lỡ làng của anh.
Tôi ngồi nhớ lại những ngày nằm bênh viện, từ bv quận 12 đến bvThống Nhất. Anh em trong nhóm Quán Văn, chs Nguyễn Hoàng Quảng Trị và bạn bè, có người ở thật xa, tận Bảo Lộc, 41 năm chưa gặp nhau… đã dến thăm, an ủi… mà lòng tràn ngập tình cảm thân thương.
Không dự ra mắt tập san QV 45 được, Nhưng qua những tấm hình với bài tường thuật của anh Đặng Châu Long, tôi hình dung được buổi họp mặt! Cũng từ lần vắng mặt này, biết bao lời nhắn gởi khích lệ của anh em khắp nơi đến với tôi trên Facebook.
Lan man, tôi nhớ lại cách đây khá lâu, hình như là thời kỳ làm Tập san QV về nhà văn Kiệt Tấn. Anh Nguyên Minh bị cảm, Ngô Thị Mỹ Lệ nghe tin anh bệnh nên ghé thăm, vào thấy anh nằm trên chiếc ghế của “Tòa soạn” mà chùng tôi thường đùa là “ Chuồng chim” vì hẹp và chật!
Thấy anh nằm, Mỹ Lệ hỏi có vẽ lo lắng:
- Anh sao rồi anh?
Anh vùng ngồi dậy, đưa hai tay lên trời như đang làm một động tác thể dục-thể thao:
 - Chưa, anh chưa chết đâu em !
Rồi vui tươi, rôm rả chuyện trò…
Từ sau cái chết của nhà thơ Chu Trầm Nguyên Minh, người bạn thân thiết cùa Nguyên Minh. Những người gần gũi dều biết rằng anh đã khần hẹn cùng bạn đời là sẽ gặp lại nhau bên kia, sau Quán Văn số100.
                                                             oOo
Tôi cầm bút khá muôn màng, chỉ sáu bảy năm trước, sau khi bị cắt chân phải vì bệnh “ tắc động mạch chi”. Tưởng là sẽ yên thân với cặp nạng, với cái chân trái, đi nốt quảng đời còn lại...Vậy mả ông trời chưa tha, còn bắt tôi cưu mang thêm bênh suy tim, rồi bây giờ thêm lá phổi hư hao!
Những năm sống chưa có tai ương nào đến với mình, tôi nhìn cuộc đời của những người xung quanh…mà băn khoăn có hay không định mệnh của một con Người. Từ khi cầm bút. Băn khoăn ấy vẫn không thôi hiện hữu trong tôi, những truyện ngắn tôi viết phần nhiều là thể hiện băn khoăn ấy.
Trong lần xuất bản tập truyện ngắn đầu tiên lấy tên là Hạt Mầm Trót Vay. Tựa này tôi mượn trong bài hát : “Phúc âm buồn” của Trinh Công Sơn.
(nxb Hội nhà Văn 2014. Nhà xb Chương văn-Hoa kỳ xb lại năm 2015.)
Tôi  trích một câu trong truyện ngắn” Số phận” in ở bìa 4 của tập truyện:
“…Mỗi con người tồn tại trong thế giới này, phải chăng là những hạt mầm, được định mệnh vay mượn từ hư vô, gieo ngẫu nhiên vào trần gian làm nên những số phận buồn đau, hạnh phúc…. Rồi  một sớm mai kia, bỏ lại sau lưng những hoan lạc, ưu phiền của cõi nhân sinh, trở về đâu đó trong vô cùng…”
Gần đây, tháng 4 năm 2017, xuất bản tập truyện ngắn thứ hai; “Số mạng”.( nxb Giao Chỉ, Hoa kỳ. )
Tôi cũng trích một câu trong truyện ngắn : “ Giáng sinh” in nơi bìa 4.
“…Thùy vuốt ve phần chân cụt của Thủ qua lớp băng, nói trong nước mắt:
- Ngày mai là Giáng sinh, anh đã không chết, mất một cái chân mà được sống cùng nhau, cùng các con…may mắn lắm rồi anh ạ!
     Thủ ôm ngang lưng Thùy:
     - Ừ, anh cảm ơn em, cảm ơn em!
     Anh nghĩ ngợi: Khi đã trót mang thân phận con người, ai cũng có một  thập giá, thập giá nào cũng nặng như nhau, nhưng tùy vào thái độ tiếp nhận của người phải mang thập tự ấy, sẽ làm cho nó nhẹ bớt đi hay là nặng nề thêm…
     Ngoài kia, tiếng còi xe cấp cứu vọng vào phòng, Thủ lại nghĩ và nhận ra rằng:
     Nếu không chết, thì mọi tai ương đều là hồng ân. Vâng, lâu nay anh đã sống chan hòa với tha nhân, từng đón nhận khổ đau và hạnh phúc từ cuộc nhân sinh… bằng tâm hồn của mình chứ không phải bằng đôi chân…”
Chúng ta không chọn được giờ ngày và hoàn cảnh khi sinh ra. Cũng như cái chết đến lúc nào và trong hoàn cảnh nào! Cả hai đều này đến và ta chấp nhận. niềm tin vào thượng đế, vào đấng trên cao… cho chúng ta một thái độ: Chấp nhận, sống với cái khởi đầu và kết thúc ấy như một Định mệnh. Không từ chối vì không thể chọn lựa.
Nhưng với cuộc sống ở đời này. Với bản thân, với tha nhân…Thương đế,  cho ta có quyền chọn lựa, cho ta sự tự do…Mặc dù nhiều lúc ta thấy có vẽ như bị áp đặt!
 Những đau thương trong cuộc đời lắm khi làm ta tuyệt vọng khốn quẩn…Nhưng đâu đó vẫn còn có niềm vui, hạnh phúc cho ta, cho kiếp người mong manh, đa đoan nhưng sinh động và hoan lạc này!
Những lời của anh Nguyên Minh nói với tôi trong điện thoại lại vang lên làm tôi bớt buồn lo:
“..Nhưng quan trọng là em cứ vui, lúc nào cũng cố giữ niềm vui, như anh đây, em thấy anh lúc nào cũng vui. Bệnh hoạn thì mình chấp nhận rồi, không thể khác được, nhưng đừng ủ dột buồn rầu, cứ gắng mà vui, mà lạc quan…nghe em,”
Tôi lại nhớ mình đã từng viết:
“…Nếu không chết, thì mọi tai ương đều là hồng ân.”
Vâng, ngày nào còn sống, tôi còn vui với mọi người, tôi sẽ cho đi và đón nhận. Dù chỉ là nền vui nhỏ nhoi, còn đó những người thân yêu: Gia đỉnh vả bè bạn…Tôi sẽ cố vui dù rằng có lúc mệt mỏi, đớn đau…Xin đón nhận thập giá mới.
Tôi vẫn tạ ơn đời, tạ ơn Tha nhân…
 
                                                                    Sài Gòn 26 tháng V. 2017.
                                                                             Trần Hữu Hội



     







Thứ Bảy, 10 tháng 6, 2017

Vui buồn đời thợ ảnh Phần IV "Cải tạo nhiếp ảnh"











Vui buồn đời thợ ảnh: Phần IV:
  Cải Tạo Nhiếp ảnh.
                                      
                                                                Trạch An-Trần Hữu Hội


Là thư của Kha, con trai chú Hòa gửi về từ Bidong cho anh trai còn ở lại Sài gòn. Báo tin gia đình đã đến được trại tỵ nạn. còn ghe mà trên ấy có gia đình chú Vàng chìm trong gió bảo trước sự chứng kiến hãi hùng của Kha và nhiều người trên ghe! Những cánh tay vẫy gọi cứu giúp trong vô vọng ở những phút cuối cùng ấy, theo mô tả của Kha trong thư, cứ như in trong tâm trí tôi.
Không dễ gì quên đi hình ảnh Tuyền, Trí tưởng tượng hành hạ tôi hàng ngày, ngay cả những lúc hành nghề, đang cầm máy ảnh trên tay.
Có những người ra đi, tàu lênh đênh bất lực trong gió bão. Khi cái chết cầm chắc trong tay thì may mắn gặp tàu, nhưng lại là tàu của các nước XHCN, Hungary, Bungary… Những chiếc tàu này cứu họ thoát chết nhưng lại đem họ trả về Việt Nam! Những gì họ kể lại được lan truyền, cho những người ở lại một nỗi khiếp sợ biển khơi!
Nhưng rồi những chuyến đi vẫn không giảm mà còn gia tăng. Người ta vẫn tin vào số mạng, vẫn hy vọng vào sự may mắn của từng người…Cái chết trên biển khơi cũng chỉ ngang bằng cái sống lây lất, khốn đốn, lo sợ… từng ngày từng giờ mà họ, những kẻ quyết tâm ra đi, đang phải đối diện. Như trường hợp chú Vàng, chú Hòa…
Bấy giờ đang là những tháng cuối năm 1985. Vậy là tôi đã vào Sài gòn ba năm. Có về thăm mẹ hai lần. Dạo này bà cũng đã già, yếu đi nhiều. Đang trong tâm trạng buồn buồn…Tôi quyết định về lại Ninh Thuận một thời gian…Vừa thăm mẹ vừa đễ cho tâm hồn dịu lại, bớt đi những xao xuyến, bất an thường xuyên trong lòng!
Đưa tôi ra bến xe có Lượng và anh Trung. Đưa chiếc xe đạp lên trần xe đó, chờ cho lơ cột chặt xong, ba anh em chúng tôi ra quán nước ngồi chờ…
Anh Trung hỏi tôi:
- Có dự tính vào lại không Sinh?
- Tùy nơi sức khỏe của bà già anh Trung ạ, Được thằng con út nương cậy lúc về già mà nó cứ hết tù tội lại bỏ nhà đi lang thang hoài! (Tôi có ở tù hai năm bốn tháng, hồi những năm 1979, vì bị nghi là chống chính quyền!
Lượng xen vào:
- Về ngoài mình anh cũng cứ làm nghề ảnh, nghe đâu dạo này tụi trẻ thích đi suối chụp hình lắm!
- Ừ, anh cũng nhờ chú Lượng mà có cái nghề này. Bây giờ máy có, đèn có, tay nghề cũng tàm tạm…chắc rồi cũng cố mà làm chứ biết làm gì ngoài ấy!
Lơ xe ra hiệu cho tôi lên xe, léo tèo vài con buôn ngồi sẵn, có mấy người quen gọi chào hỏi. Tôi rươm rướm nắm tay Lượng:
- Anh ra nghe, cám ơn chú nhiều lắm. Thư cho Quảng thì nói anh gởi lời thăm.
Anh Trung ôm tôi, tay vỗ vỗ vào lưng:
- Được thì lấy vợ cho bà già yên lòng. Có việc vô Sài gòn thì ghé thăm anh em nhé.
Tôi bước thật nhanh bởi thấy trong cổ mình nghèn nghẹn, mắt tôi đã nhòa đi!
Khi đã ngồi yên trên xe, xe bắt đầu chạy, tôi mới nhớ là mình đang đeo chỉ vàng nơi ngón tay. Tôi tháo ra cho vào túi quần, nước mắt bổng trào ra. Lau vội mắt và mũi, tôi nhớ tới hai vợ chồng Lượng. Tối qua, cả hai  đưa cho tôi chỉ vàng mà khóc. Tôi nhất dịnh không cầm:
- Hai em cưu mang anh ba năm nay vậy là quá tốt rồi, vàng bạc chi nữa!
- Tụi em đễ dành cho anh lâu nay. Có anh ở với tụi em, tụi em yên tâm như có anh Quảng vậy. Anh cầm cho tụi em vui…Có chuyện này em chưa nói, nhưng khi nào em nhắn ra: anh vào gấp thì vào ngay với tụi em nghe.
- Chuyện gì vậy Lượng?
- Tụi em cũng sẽ đi. Anh Quảng giao việc này cho anh Thục chồng chị Thương lo, đi đường miền Tây.
Tôi ngần ngần ngừ:
- Cứ vậy đã, anh sợ lại phiền hai em  và Quảng!
                                                             oOo
Tôi về, mẹ tôi vui lắm.  Chuyện ngắn chuyện dài, chuyện các chị đang ở xa. chuyện bà con chòm xóm…làm tôi nhớ lại lần về trước đây sau thời gian ở tù. Thỉnh thoảng trong câu chuyện, Mẹ tôi nhắc đến một vài người con gái…Có lẽ bà luôn ao ước tôi lập gia đình, bà mẹ nào không thế khi con trai mình đã đến tuổi trưởng thành. Những lần như thế tôi lại nhớ đến Tuyền!
Quê tôi có được một đều mà ai ra đi làm ăn nơi đâu cũng muốn về là ví tình cảm, hơn mười lăm năm bỏ xứ, xa quê Quảng Trị, vào lập nghiệp nơi này, đã dấy lên tình cảm gắn bó với nhau, tình thần làng nước muôn đời của người Việt vốn có trong huyết quản, được thể hiên lại nơi này… Đặc biệt là người dân ở đây cùng theo đạo Thiên Chúa Giáo, dưới sự hướng dẩn của ba Linh mục. trong đó có Linh mục Chánh xứ rất thương yêu con dân. Cha đã lo cho dân từ cái nhà, điện nước, đất đai trồng trọt…với dự tính sẽ mở một nhà máy công nghiệp đủ cho người lao động có việc làm…Nhưng tất cả dự tính ấy bị sụp đổ sau ngày 16 tháng 4 năm 1975.
Chính linh mục này đã xin tàu đưa dân rời Viết Nam đến đinh cư ở Hoa Kỳ hoặc Úc châu trước 30/4 nhưng cuộc ra đi này đã không thành!
Hồi tôi vào Sài gòn, các quán cà phê chưa được công khai, Thỉnh thoảng du kích vào quán nạt nộ khách “ Lười lao động, ăn không ngồi rồi…”. Chủ quán phải xuống giọng năn nĩ…Nay về lại, sang sáng tôi đến quán cũng gặp được một số bạn bè, ngồi lâu nhất là các bạn làm nghề thợ đá chẻ, làm mộc…Từ ngày có công trình thủy lợi K. 42. Sông Pha. Một số anh em đi làm công nhân đào, đắp đất cho công trường thủy lợi, những thợ chẻ đá hộc từ Đà Lạt về chẻ đá cho công trường, họ truyên nghề lại cho một số anh em…Nghề nặng nhọc vất vả, nhưng thu nhập lại cao nhất trong các nghề hiện có tại địa phương. Bạn bè tôi làm nghề này cũng nhiều…
Ở Giáo Xứ này, gần như toàn tòng, giáo dân rất đông. Tháng chín năm đó, Đức Giám Mục Giáo Phận từ Nha Trang vào làm lễ Thêm Sức cho các cháu thiếu niên. Đối với người theo Công Giáo. Mỗi người có những nghi thức quan trọng cần phải nhận lãnh đủ, đó là Rửa tôi, Vỡ lòng, Thêm sức, sau này lờn lên thì Hôn Phối và Xức dầu khi lâm chung. Tất cả các phép này là Bí tích quan trong của đời người theo Thiên Chúa Giáo.
Vì ngày lễ quan trong, có Giám Mục xức dầu nên giáo dân chụp hình cho các cháu nhiều. Nhiều cha mẹ cũng khó khăn nhưng vì thương con nên cũng sắm sửa váy xống, nơ và chụp cho con mấy kiểu hình kỷ niệm.
Trong thời gian này, tôi có gặp gỡ một số bạn, phần nhiều là giáo viên, làm nghề tay trái là chụp ảnh…Họ cũng cho biết tình hình chụp hình hiện nay có ăn. Ngoài các dịp lễ ở nhà thờ…còn có những dịp lễ của nhà nước…Lớp trẻ lớn lên sau 1975 vào suối Thương, con suối có sẵn từ khi mới vào lập nghiệp, lâu nay khô hạn vì khai thác gỗ, đốt rừng khai hoang lấy đất làm rẫy…nay được lớp trẻ tìm vào hẹn hò, vui chơi trong các dịp lễ lạc.
Hôm lễ thêm sức, toàn bộ thợ ảnh trong xã tập trung về nhà thờ, chừng mười hai người, bạn bè bào tôi cầm máy lên bấm kiếm tiền nhưng tôi ngại, không đem máy theo, chỉ đi dự thánh lễ.
Dưới sự chỉ đạo của cha phó xứ, Thợ ảnh họp nhau phân công chụp hình rất trật tự. Khi các em nhận bí tích chỉ hai người lên chụp hai bên cho nam và nữ, tất cả chuẩn bị máy, đèn, phim sẵn, lúc nào người đang chụp hết phim là hai người khác thay thế vào…
 Trong thời gian hành lễ, tôi thấy lảng vảng vài du kích và công an, tôi cũng không quan tâm vì lâu nay vẫn thề, hễ có lễ gì bên TCG quan trọng, đông người tham dự thì có công an theo dõi, nhiệm vụ của họ là vậy. Nhưng hôm nay, sau này khi xảy ra “cải tạo nhiếp ảnh” ở địa phương, tôi mới biết là hôm ấy họ làm hai nhiệm vụ: Theo dõi lễ và đồng thời lập danh sách các thợ ảnh và những ai có máy ảnh, chụp hình trong hôm đó!
                                                     oOo
Hai ngày sau lễ, đêm đó chó sủa rân rang trong thôn, tôi nằm trong nhà không biết chuyện gì, chừng 01 giờ sáng, chó nhà tôi sủa, tôi ra sân xem có chuyện gì thì gặp Lan, vợ của Cương bạn tôi, là giáo viên, làm thêm nghề chụp hình. Lan đang mang bầu, vai mang một túi xách đi rón rén vào nhà, thấy tôi Lan mừng rỡ, đưa cái túi nói trong hơi thở dồn dập:
- Giữ giùm cái túi máy cho mình với. Nó vô nhà lục lung tung, lấy hết đồ nghề rồi, mình chạy được cái này, còn một túi máy và cài đèn vứt ra sau vườn, mình về lấy đem lên gởi Sinh luôn!
- Vậy chơ Cương đâu?
- Tụi nó bắt ngồi tại chỗ, kiểm kê… chờ lập biên bản.
- Sao tự nhiên…
- Nó đọc cho nghe thông tư “ Cải tạo nhiếp ảnh” của Ủy Ban Tỉnh và Huyện.
Tôi đem cái túi ra góc vườn, bỏ giữa đám mỳ, Lan đã chạy về nhà, tôi chờ lâu mà không thấy Lan tới. đoàn chừng là du kính đã bắt được Lan khi quay về. Cũng lo âu với cái túi đồ nghề của mình, tôi xách ra vườn bỏ một góc khác rồi vào nhà ngồi hút thuốc, chờ trời sáng.
        Tôi băn khoăn không biết các nơi có “ Cải tạo nhiếp ảnh” không hay chỉ nơi địa phương tôi ở!? Lượng ở Sài gòn sẽ ra sao nếu chúng vào nhà, với máy, đèn và phòng rọi ảnh màu, những thiết bị đắt tiền mà Quảng gởi từ Canada mấy đợt thuốc Tây về mới mua được!
Sáng hôm sau, Cương đến rủ tôi đi uống cà phê, cho biết là bị thu giữ ba máy ảnh của những người chụp Amateur gởi làm hình, một bộ máy và đèn dự phòng, thường Lan chụp phụ với Cương khi đông khách. Phòng tối bị niêm, máy rọi độ lại từ một máy ảnh Poleroix và toàn bộ đồ dùng tráng rọi ảnh bị thu giữ! Tôi hỏi:
- Các nơi có làm vậy không hay là chỉ tỉnh này?
- Hình như chỗ nào cũng làm, nhưng nơi làm trước, nơi làm sau. Mục đích tụi nó lả đưa vào HTX Nhiếp ảnh, do nhà nước quản lý.
- Rôi tụi nó có nói là bao giờ giải quyết trả máy hay tịch thu luôn không?
- Sáng mai toàn bộ tập trung Phòng Văn Hóa Thông Tin họp, mới biết được! Sinh cho mình gởi cái túi vài hôm nữa đã nghe. Giờ mình đi dạy!
- Ừ, cứ để mình giữ cho. May mà không ai biết mình cũng có làm nghề trong Sài Gòn!
Một lát sau thì trong quán xôn xao bàn tán chuyện “ Cướp bóc” đêm qua, y như hồi đánh tư sản, “ Cải tạo Công Thương Nghiệp”!
Không nằm trong đối tượng được dự họp, tôi chỉ biết thông tin qua Cương và các anh em khác. Khoảng hai mươi cái máy ảnh bị thu giữ đêm đó, chỉ tình riêng địa phương tôi. Toàn huyện chùng ba mươi máy. Từ nay, ai muốn làm nghề phải làm Lý lịch, đơn xin hành nghề…Nộp cho phòng VHTT, chờ Tỉnh giải quyết.
Tôi phân vân không muốn làm đơn vì nghĩ đến chuyện phải đi ký lý lịch, nhưng các bạn tôi bàn là cứ làm đơn rồi tính sau. Tôi làm đơn xin hành nghề, về Phan Rang photo hai tấm giấy chứng nhận đã học xong hai khóa nhiếp ảnh tại CLB Quân Bình Thạnh. Cũng may có hai tờ chứng nhận này, tôi trả lời trót lọt khi ký Lý lịch tại Công An Xã! Tờ hợp đồng chụp hình tết năm trước, vụ Phim Liên Xô, khốn khổ thế nhưng giờ cũng được việc! Đã hành nghề ở Bến Nhà Rồng hẳn hoi chứ bộ!!!
Thời gian này, những lúc buồn, tôi thường lấy hình Tuyền ra xem. tôi có giữ lại mấy tấm khi làm hình Tuyền, có một tấm Tuyền và tôi chụp chung, Tuyền đứng bên tôi, hai tay nâng quả dứa khá lớn, cười rất tươi. Tấm hình này tôi can sẵn rồi nhờ Kha bấm máy.
Nhìn Tuyền cười tươi tắn, tôi lại nhớ Tuyền đến quay quắt!
                                                      oOo
Khoảng ba tháng đợi chờ, một hôm những ai có bị tịch thu máy và có làm dơn, lý lịch xin hành nghề, được giấy mời đến phòng VHTT đễ họp.
Tôi cũng nhận được giấy mời. Khi đã đông đủ, mọi người hồi hộp chờ phán quyết về số phận của những cái máy ảnh, đèn…thì cán bộ VHTT tỉnh xuất hiện, anh này đọc nhiều thông tư, nghị định…có những nghị định có từ năm 1957! Nói về tầm quan trọng của người cầm máy ảnh….Cuối cùng là tất cả máy ảnh đều bị tịch thu, trưng dụng cho cửa hàng Nhiếp Ảnh. Nếu trong gia đình có chuyện cần chụp hình thì làm đơn mượn máy ảnh, Phòng sẽ giải quyết!
Sở VHTT chỉ cấp giấy phép cho 5 người được phép xử dụng máy ảnh. Trong đó 02 là giáo viên, 02 cán bộ: 1 Trưởng phóng VHTT, 1Trưởng ban Định Canh Định Cư và Tôi ! Nhưng tôi phải vào làm cho cửa hàng Nhiếp Ảnh Huyện.
Cả phòng họp nhốn nháo, những người bị tịch thu máy nhào đến cán bộ tỉnh, huyện năn nĩ xin lại máy ảnh, xin làm cam kết sẽ không sử dụng máy…nhưng họ gặp sự lạnh lùng của cán bộ.
Tôi không hiểu được do phép lạ nào mà tôi được cấp giấy phép hành nghề và sử dụng máy ảnh! Có lẽ nhờ hai tấm giấy chứng nhận của CLB nhiếp ảnh quận Bình Thạnh và tờ Hợp đồng chụp hình tết ở bến Nhà Rồng!
Chừng năm ngày sau, tôi nhận được một giấy mời đến phòng VHTT họp. Một anh trẻ hơn tôi chùng vài tuổi, được giới thiệu là cửa hàng trưởng, hai cô bé một là thủ quỷ, một là kế toán kiêm thủ kho và hai nhân viên cũng còn trẻ. được giới thiệu là nhân viên cửa hàng từ Phan Thiết ra cùng xây dựng của hàng nhiếp ảnh huyện Ninh Sơn.
Hai người kia có giấy hành nghề nhưng là giáo viên, sẽ làm hợp đồng cho cửa hàng…
Sau vụ này, ngày nào tôi cũng phải đến cửa hàng ngồi chơi cùng hai cô bé…Cửa hàng là một ngôi nhà phên trét đất, ngang 4m dài 7m, luôn cả phòng tối và kho.
Trong tạm thời, tôi được chỉ định khâu tráng rọi ảnh cho cửa hàng. lương  của tôi và hai cô bé sẽ tùy vào thu nhập của cửa hàng
Lỡ phóng lao tôi đành theo lao, may là trước cửa hàng nhiếp ảnh có một cửa hàng kinh doanh ăn uống và giải khát. Tôi hết uống cà phê lại gập bạn, nhậu dài dài…vì họa hoằn mới có người đến chụp hình chứng minh nhân dân!
Lúc này, tôi muốn trở lại Sài gòn cùng Lượng và bạn bè, nhưng cứ mỗi lần nhìn mẹ, chuyện trò với mẹ…tôi lại thôi.

- Vui buồn đời thợ ảnh, phần V: Tôi lập gia đình, chụp hình chui!

                                                            Sài gòn 02 tháng 6 năm 2917,
                                                                 Trạch An-Trần Hữu Hội















































Chủ Nhật, 7 tháng 5, 2017

Vui buồn đời thợ ảnh,Phần III: Chía Tay là Vĩnh Biệt.




                               


 Vui buồn đời thợ ảnh:
Phần III: Chia tay là vĩnh biệt.
                                     
                                                                 Trạch An -Trần Hữu Hội.

Qua tết, Tôi vẫn còn sốc với chuyện phim Liên xô! Tâm trạng hoang mang không biết có nên tiếp tục làm nghề chụp hình lưu niệm không?
Kiếm một công việc khác đễ nuôi thân vào thời điểm này cũng không dễ. Lượng hối thúc tôi đi mua cái flash, nhưng tôi ngần ngừ chưa muốn, thứ nhất là vì còn dao động trong thâm tâm, thứ hai là tiền mua đèn hoàn toàn do Lượng chi ra chứ tôi không có.
Tháng trước, hai anh em tôi đã lên nhận giấy chừng nhận xong khóa học ở CLB, đăng ký học tiếp khóa II được hai tuần rồi. Với tấm giấy chứng nhận này, tôi chỉ có thể cầm máy ảnh và sử dụng hợp pháp chứ chưa thể xin vào điểm chụp hình nào trong thành phố vì không có hộ khẩu thường trú.
Sau tết, công việc tráng rọi ảnh màu của Lượng cũng bận rộn, Lượng vừa học vừa làm phụ với thầy nên tôi chụp ban ngày, ban đêm tự tráng rọi ảnh để ngày mai giao cho khách. Có khi Lượng ghé điểm chụp hình, hai anh em cùng về, có khi tôi về trước, 11giờ đêm Lượng mới về tới nhà!
Lượng thấy tôi nản lòng, khích lệ:
- Làm nghề này được cái tự do, ít phụ thuộc, đỡ vất vả hơn so với những việc làm kiếm cơm khác. Nhưng cũng có những lúc xui xẻo. Anh đừng nản lòng. Sau nảy còn có những chuyện không do mình mà là do nhiều cái khách quan gây ra…Cũng đắng cay lắm!
- Ừ, anh cũng thấy như vậy. Nhưng thế này, mình xem có loại đèn nào rẽ, mua một cái làm một thời gian rồi tính. Em còn cả gia đình, bỏ ra hai chỉ vàng mua cái đèn cho anh, anh xót ruột lắm!
Lượng ngẩm nghĩ một lúc:
- Em nghĩ mua đồ làm nghể thì nên mua một cái cho ngon luôn. Hiện nay có loại đèn Crown chỉ năm phân vàng là mới tinh trong hộp. Thợ cũng dùng rất nhiều.
- Được đó, mình mua loại đó đi Lượng.
Hai anh em chúng tôi đạp xe một ngày, rảo qua các cửa hàng bán đồ nhiếp ảnh. Mua được một cái đèn hiệu Crown. Cũng dùng 4 pin, mua luôn bộ charge. Đèn lên khá nhanh, độ phát sáng không bằng đèn Sunpak, thợ dùng quen cho biết là nên tăng ½ khẩu độ, cự ly 3,5m trở lên thì tăng 1 khẩu độ khi chụp là vừa.
Lượng nói thêm:
- Mình chủ động tráng phim nên anh không lo, cứ tráng tăng thời gian chút xíu là đẹp hình thôi.
Nhìn cái đèn, 4 viên pin và bộ chage, mới tinh và hiện đại…tôi lại phấn chấn tinh thần…Lượng cũng vui với niềm vui của tôi.
                                                         oOo
Sau tết là mùa nghỉ của thợ ảnh. Minh tìm chúng tôi rũ đi chơi. Gặp anh em bạn bè mấy hôm, chuyện trò vui vẽ…So với anh em, Lượng và tôi làm ra tiền nhẹ nhàng hơn nên phần nhiều cuộc vui Lượng dành thanh toán.
Trong số bạn bè, có Phương là người ở Sài gòn lâu nhất. Một hôm Phương đến tìm tôi và Lượng tại nhà:
- Ê, có mối chụp hình này ngon lắm.
Lượng và tôi cùng hỏi:
- Ở đâu?
- Bình Dương. Chổ xưởng rượu “ Gin” tao đang làm đó. Xưởng nhận bằng khen và huy chương hôm triển lảm hội chợ Hàng Tết ở Hà Nội.
Phương vào Sài gòn khá lâu, bên vợ có nhà ở khu Hòa Hưng. Vùng này có một số gia đình là công chức chế độ cũ. Các ông gom vốn mở xưởng sản xuất rượu Gin, tạo công ăn việc làm cho con cháu…
Ở Sài gòn sau 30/4/75. Thành phần không có việc làm rất dễ bị đi kính tế mới, hoặc TNXP. Những người này có trình độ, họ cũng còn chút vốn liếng, xin hợp đồng với Huyện đôi Huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương, mở một xưởng sản xuất rượu, công thức họ nghiên cứu từ quy trình sản xuất rượu trái cây lên men của Pháp. Tận dụng nguồn trái cây của Bình Dương…Không những tạo việc làm cho con cháu, xưởng cũng thu nhận khoảng chừng 30 công nhân địa phương…
Vừa qua, triển lãm Hôi chợ hàng Việt Nam, xưởng được tặng huy chương mặt hàng Rượu. Chính quyền tỉnh Bình Dương rất vui mừng. Các bác trong xưởng làm tiệc mừng đón nhận huy chương theo gợi ý của Tỉnh.
Hồi mới vào Sài Gòn, Phương có rũ tôi vào làm công trong xưởng rượu, nhưng do lương không đếu, lại rất thấp vì các bác phải bán tài sản trả lương, duy trì hai năm nay, vời rất nhiểu khó khăn mới hình thành và sản xuất được hàng đem triển lảm và tiêu thụ với số lượng ít ỏi, nên tôi từ chối, Tôi cũng có theo Phương về ở chơi vài lần, công nhân rất vui vẻ và thuận hòa vì xủong tổ chức như một gia đình.
Lần này tôi và Lượng cùng lo vì chưa lần nào tôi chụp hình hội nghị, đám tiệc đông người. Nhưng rồi Lượng khích lệ tôi:
- Tiệc buổi trưa nên cũng không khó, anh cứ gắn đèn, bắn phụ vì đứng xa và nhiều người trong ảnh. Tránh cửa sổ vì bị ngược sáng, ánh sáng này rất mạnh, nhưng có đèn phụ nên cũng bớt lóe sáng. Bố cục anh đóng khung ảnh cho thật chặt, đừng thừa, đừng cắt mặt và đầu người, cái này thì về làm hình mình bố cục lại, nhưng tránh trước vẫn hơn. Chú ý cái phông và nội dung ghi trên phông. Khi chụp bàn tiệc anh nhớ là đứng trên một chiếc ghế đẩu rồi khom người xuống, cao hơn bàn tiệc để tránh đầu người lô nhô trong ảnh. Khi họ nâng ly anh nhắc hạ bớt đừng để che mặt nhau!
Những lời khích lệ của Lượng, trở thành bài học cho tôi lấn ấy và rất lâu, suốt những năm cầm máy sau này…
                                                    oOo
Sáng chúa nhật hôm đó, tôi run thật sự, khi mấy chiếc xe của tỉnh đoàn, huyện đoàn và quan chức đến. Tôi ân hận sao không kéo Lượng đi theo, dù sao cũng lên tinh thần hơn! Lượng không cho tôi dùng máy mới tự đông mà chụp bắng máy Canon QL 17. Tiêu cự 40mm rộng hơn máy Minolta, tiêu cự 50mm
Rồi cũng qua giây phút sợ hải ban đầu, tôi nhủ lòng: Phải cẩn thận, nhẩm lại những gì Lượng dặn, tôi chụp chậm và tính toán kỷ từng tấm hình. Phương và bác Giám đốc không hạn chế số lượng ảnh: “ Mày cứ chụp thoải mái”, Phương nói  thế nhưng tôi chỉ chụp 50 kiểu, chưa hết 2 cuộn phim Orwo.
Chụp xong, tôi định đạp xe về, mấy công nhân kéo tôi ở lại để chụp ngoài, nhưng tôi hẹn lại khi nào về giao hình sẽ thong thả hơn, chụp đẹp hơn…Họ muốn chụp bên lò chưng cất, bể lọc nước và trong kho lên men…nơi mà hàng ngày họ sinh hoạt.
Tuyền, con của chú Vàng, tổ trưởng tổ lên men, đem đến cho tôi một cái khăn ướt và ly nước chanh đường. Lúc này tôi mới thấy mình ướt nhẹp mồ hôi. Tôi cảm ơn Tuyền bằng ánh mắt, ngồi xuống nơi bậc cấp uống ly nước mát lạnh. Cổ tôi khàn đi vì lo lắng, vì luôn miệng nhắc nhỡ các vị khách, cứ nâng ly là không thấy được mặt ai trong bàn!
Tuyền ngồi bên tôi như chờ lấy ly và khăn. Tôi nhìn Tuyền, nét phúc hậu, khả ái hiện rõ trên toàn gương mặt. Tự dưng tôi bâng khuâng!
Tôi đã gặp Tuyền trong những lần về chơi trước đây, Có chú ý Tuyền ví cô lớn tuổi nhất, có vẻ là đàn chị của tổ lên men. Lúc lảm việc, họ mặc áo dài phủ tay, mặt đeo mạng và ai cũng giống ai. Tôi cũng có chút cảm tình đặc biệt với Tuyền cũng bởi cô là con gái lớn của chú Vàng, người ít nói nhưng hay cười, hiến hòa ngồi bên lò chưng cất với cuốn sách thường xuyên trên tay. Lần đầu tôi được Phương dẫn vào giới thiệu lò, Chú đang đọc cuốn “Quo Vadis”. Bằng tiếng Pháp. Tuyền cũng đã dổ tú tài và đang học đại học thì biến cố 75 đến!
Các bác, các chú ở nơi đây đều có trình độ, từng làm công chức chế độ cũ. Đi cải tạo về với tấm giấy khoan hồng của chính phủ cách mạng lâm thời, trung bình chỉ chừng một tháng, tháng rưởi… Họ mừng vì với những người bạn đồng liêu ở các nơi, bây giờ vẫn còn đang lao động trong các trại cải tạo, có người bị đưa ra tận Nam Hà, ngoài Bắc!!!
Họ rũ nhau lập xưởng với công sức và tài chánh không còn bao lăm sau đổi tiền. Với số tài sản còn lại ít ỏi họ không ngại ngần bàn đi đễ cùng xây dựng nên xưởng sản xuất rượu Gin.
- Anh lên lại Sài gòn chiều nay ả?
- Ừ, tráng phim và rọi hình xong, khoảng chiều ngày kia anh xuống lại.
- Những tấm ở bàn của khâu lên men, anh làm thêm cho em với nghe.
Tôi nửa đùa nửa thật:
- Đẹp thì làm thêm mà xấu thì thôi nhé?!
- Kỷ niệm mà, xấu đẹp gì !
Một đám cả nữ lẫn nam kéo đến:
- Chị Tuyền, chị nói anh nhiếp ảnh vào chụp cho tổ mình một kiểu ngay “dãy chuồng lên men” đi.
Khu lên men được xây y hệt chuồng nuôi heo, cao khỏang 90cm và ngăn lại, Chia ô lên men, ô chứa Thơm, ô chứa Mít, Chuối…ủ dưới những bao tải. Vào khu này lúc nào cũng có mùi ngây ngây như men rượu. Tuyền nói, giọng nhẹ nhàng:
- Anh Sinh phải đạp xe lên Sài Gòn. Xa quà, thôi đễ ngày kia ảnh xuống lại, mình chụp nhiều nhiều luôn.
Tôi chào Tuyền và các công nhân. Một cậu trai chạy đến cầm tay tôi:
- Em có phát biểu trong lễ, anh Sinh phóng thêm cho em tấm nghe.
- À, anh làm thêm cho cả tổ lên men nữa. Chờ nghe, ngày kia.
Tôi dắt xe ra cổng, đạp về Bình Thạnh. Hình ảnh Tuyền đi cùng tôi trên suốt đoạn đường, ngay cả khi vào phòng tối, chuẩn bị tráng phim và rọi ảnh!
                                                   oOo
Bỏ những thau thuốc cũ, tôi pha lại thuốc mới. Hồi hộp tráng phim, sau khi cho “riu”qua thuốc định hình, tôi mừng rỡ khi kiểm tra phim, phim trong và đẹp. Đôi mắt dịu dàng của Tuyền lại hiện đến làm  hưng phấn lòng tôi.
Chờ Lượng về, tôi ra đầu ngõ uống ly cà phê. Ngồi vẫn vơ…nhớ Tuyền…
Tôi cũng đã hai mươi tám tuổi, cùng tuổi với Tuyền. Không phải lần đầu tôi biết xao xuyến vì một cô gái. Cũng đã có những cuộc tình đến rồi đi… Những cuộc tình qua đi vì tôi không cố níu giữ. Níu giữ làm gì khi mà bản thân chưa lo được cái ăn, cái ở cho mình, Mưu sinh trong một hoàn cảnh khó khăn, những thiếu thốn tối thiểu nhất đã làm tôi sợ hải chuyện hôn nhân!
Nhưng dạo gần đây, ở cùng gia đình Lượng, tôi nhiều khi thèm cài hạnh phúc gia đình, một cuộc sống bình yên với một người vợ sẻ chia cùng nhau những buồn vui…Tôi tự cười tôi, nhưng rồi lại thấy rằng đây là một quy luật tự nhiên, một thèm muốn rất bản năng trong con người của thằng Tôi 28 tuổi, sợ cô đơn, thèm hạnh phúc!
Cái khăn ướt và ly nước chanh chiều nay nhận từ dôi tay của Tuyền, ánh mắt, nụ cười…Tuyền không nói gì, nhưng tất cả những cái ấy đã cùng lúc nói thật nhiều vời tôi, rồi lớn lên , chiếm lĩnh hồn tôi với niềm cảm xúc tuyệt vời!
Gặp nhau chưa lâu, chỉ thỉnh thoảng, nhưng trong lòng tôi đã hình thành một hình ảnh khá trọn vẹn về Tuyền! Tôi đã yêu rồi người con gái ấy!
Lượng về nhà không thấy tôi, nhìn hai dãy phim đang treo, đoán là tôi ra quán.
- Phim đẹp đó chứ anh Sinh!
- Ừ, anh toát mồ hôi mấy lần, không có những kinh nghiêm Lượng dặn trước, anh chắc bỏ về không dám chụp luôn!
Thường thì chúng tôi phải đi mua lẻ giấy rọi ảnh nơi cửa hàng vật tư ngành ảnh Hồng Đào,  đường Quách Thị Trang, quận 1. Nhưng mấy hôm nay sau tết ít hình, giấy còn thừa rọi cho gần hai cuộn phim tôi vừa chụp. Chuẩn bị một lát, rữa sạch mấy cái chậu đựng thuốc định hình, rửa ảnh, Lượng muốn tôi tự làm nhưng tôi nói:
- Chú rọi số hình này, luôn tiện bố cục lại, lại nữa phim không đều “tông” , anh làm không đẹp bằng chú đâu.
                                                     oOo
Cho phim và hình vào túi xách, tôi nói với Lượng:
- Anh về giao xong hình, có thể ở lại chơi thêm một hai ngày…
Hôm qua khi rọi hình, tôi có chỉ cho Lượng xem hình của Tuyền. Tuy hình đông người, nhưng nhờ vị trí ngồi ngay giữa ảnh, nên Tuyền khá rõ ràng. Lượng cũng thấy Tuyền xinh:
- Đễ em đem vào cho vợ em xem, chị ấy coi bộ phúc hậu nhưng hơi lớn tuổi phải không?
- Bằng tuổi anh, con gái đầu nên có vẻ chững chạc, chín chắn lắm!
- Lần này anh coi “ dừng bước giang hồ” được rồi…
Tôi cười nói với Lượng:
- Anh vẫn chưa tỏ tình hay hỏi han cô ấy câu nào về tình cảm của cô ấy đối với anh!
Quả thật, tôi quá trẻ con và chủ quan khi tin rằng Tuyền cũng có cảm tình với tôi!
Con đường Điện Biên Phủ dài thật dài, qua khỏi cầu Bình Triệu, Tôi ghé vào quán nước gần ga xe lửa, uống ly cà phê. Chủ quán là một trung niên, có cái máy Cassette khá to và là tay sành “ nhạc vàng”. Đã uống vài lần nơi đây nên anh ta biết tôi. Chào hỏi qua loa rồi vào trong thay cuốn băng: “Băng Vàng Shotgun 71”. Gồm những bản nhạc tiền chiến mà tôi rất thích từ những ngày còn cắp sách đến trường, trốn học, học đòi làm người lớn, ngồi nhâm nhi nghe nhạc bên ly cà phê đen…
Tôi xuống đến Thuận An cũng đã trưa. Các chú bác đi họp trên tỉnh chưa về, Khi chưa giao được hình thì trong lòng tôi hồi hộp không yên, may mà các công nhân kéo tôi đi chụp nơi này nơi kia… Tuyền luôn bên tôi, tôi thực sự cảm nhận được tình cảm của Tuyền dành cho mình.
Khi tuổi đời không còn nhỏ, chỉ cần một ánh mắt, một nụ cười… cũng dủ đễ nhận ra tình cảm của nhau…Tôi hút thuốc nhiều, Tuyền mang cái túi xách đựng hình. Tay cầm hộp quẹt và gói thuốc dùm tôi…
Chiều hôm đó các chú họp về, gương mặt không vui. Khi tôi đem hình đến văn phòng, Chú Hòa giám đốc khen hình đẹp nhưng cũng với thái độ hững hờ rồi gọi Dung, cô con gái làm kế toán kiêm thủ quỹ:
- Con xem thanh toán tiền cho anh thợ nhé. Ba lên Sài gòn trước với các chú, con lên sau.
Chú Hòa cùng vài người nữa buồn bã lên chiếc Toyota cũ của chù Hòa. Chú Vàng ba của Tuyền, gọi công nhân bộ phận lọc nước căn dặn rồi cũng lên xe theo các chú về Sài gòn…
Không khí của xí nghiệp chìm hẳn xuống, công nhân vẫn bình thường nhưng Tuyền thì buồn ra mặt. Tôi lên tầng trên, nơi có hồ nước lớn, tìm Dũng, bạn thân của tôi. Thấy tôi, nó hỏi to:
- Mày lên Sài Gòn hay ở lại?
- Chắc là ở lại, tối tao ngủ đây nhé?
- Ô kê ! Để tao đi kiếm cái gì lai rai…
Trời chiều, vùng nông thôn Bình Dương buồn buồn nhưng dịu mát, vườn cây um tùm bao bọc khắp nơi. Những cây dâu tây to lớn mọc che kín nhà cửa trong khu dân cư, đứng trên cao nhìn ra chung quanh, chỉ cỏn một màu xanh cây lá.
Dũng trở về với Kha. Con trai của bác Hòa, công nhân vẫn chưa quen gọi bác là giám đốc. Người Kha lấm lem dầu mỡ vì suốt ngày vật vả với chiếc xe chở trái cây và củi của xí nghiệp!
Kha nhỏ hơn tôi chừng hai tuổi, gương mặt gầy với cái miệng móm nhưng khi cười thì trông rạng rỡ vui vui.
- Anh Sinh ở lại chơi luôn à? Anh Dũng, có cái ca nào đưa em cái coi?
- Mày coi trong bi-đông còn rượu không, hôm qua tao với Giai, Phú làm hơi quá hớp!
Kha quay tìm cái bi-đông, lắc lắc rồi cười to:
- Có ông Giai mà rượu còn thì chuyện lạ!!!
Dũng lấy cái ca nhựa, lau qua bằng vạt áo may ô rồi đưa cho Kha, nói rồi nheo mắt cười với tôi:
- Nửa ca thôi Kha ơi, anh Sinh còn “tư tác” tối nay nữa đó!
- Tư tác gì vậy anh Dũng?
- Thì lâu lâu người ta về Thuận An, phải đi thăm vườn cây vườn quả chứ!
Chính tôi cũng chưa xác định được tình cảm của tôi với Tuyền và ngược lại, nhưng sự ân cần của Tuyền với tôi trong những lần tôi xuống chơi đã làm cho bạn bè cảm nhận được là chúng tôi có tình cảm với nhau, dù rất mơ hồ…
Kha cười cười cầm ca đi xuống chiếc cầu thang sắt:
- Chị Tuyền ghét mấy thằng nhậu lắm đó nghe.
- Ai biểu mày uống vào là cứ lải nhải, nói dai… ai chịu cho được!
Rượu ở đây chúng tôi không mua, chỉ cần múc nửa xị rượu nguyên chất ở lỏ chưng cất, cho nước lọc vào là ra một bi-dông, Vẫn ngon và đậm đà hương vị trái cây. Cái thích nhất là say cỡ nào sáng mai cũng không nhức đầu…
Lúc nảy, Dũng đi kiếm mồi nhậu, cũng chẵng có gì, một trái xoài và dĩa “thịt vịt quay hàng xanh”…Các quán nơi đây lên tận Hàng Xanh mua vịt quay về bán cho dân nhậu, dĩ nhiên là đắt như vàng!
Uống một lát, Tuyền và Hương cùng xuất hiện nơi cầu thang. Hương là bồ của Dũng. Hương thương Dũng lắm nhưng ngán nhất cài gàn bướng khi rượu vào! Những đêm say, hắn khoái ngủ trên thành bồn lọc nước, bề ngang chỉ chưng 0,20cm.  Nằm vòng tay ngủ. Rớt xuống bồn nước cũng nguy hiểm vì đang say, rớt ra ngoài bồn cũng không thua gì vì cao tới 3m5! Nói gì cũng không chịu nghe. Khi nào có tôi về, Dũng mới chịu nằm nền nhà cùng nói chuyện, thỉnh thoảng chay ra xem mức nước trong bồn, tinh thần trách nhiệm cao quá độ!
Có lẽ thấy mấy anh em nhậu với mồi quá đơn sơ, hai chị em nháy mắt với nhau rồi xuống dưới. chỉ chừng một giờ sau, cả hai khệ nệ bưng lên nồi cháo và con gà luộc, muối chanh…Dũng và Kha cùng cười:
- Gà và cháo của ai đây ta?
Tôi nhanh miệng:
- Còn của ai nữa, ở đây chỉ có Hương là người địa phương, Mày coi ăn đi rồi mai chi tiền Hương đem trả lại cho bà già!
Tuyền cười cười, vừa xé thịt gà vừa nói:
 - Cả chuồng mà Hương chỉ bắt con này, nói là Gà đen ăn bổ, ông Dũng ho mấy hôm nay!!!
 Chừng mười giờ đêm, cũng vừa xong bi-dông rượu. Kha xin đi ngủ sớm, mai còn tháo cái láp xe đưa lên Sài Gòn tiện lại. Dũng xuống tổ lên men cùng Hương tìm trái cây ăn “ giải nhiệt”.
Tôi và Tuyền ra ngồi nơi cầu thang. Bầu trời đêm trong vắt lấp lành những vì sao trông thật thanh bình.
- Sao chiều giờ buồn vậy Tuyền?
- Không biết mấy hôm nay họp chuyện gì mà các chú xuống tỉnh họp hoài, cứ họp về là ai cũng rầu rầu buồn bã, ít nói, làm cả xưởng buồn theo!
Tôi cũng buồn lây, nắm tay Tuyền rồi quàng tay kia ôm nhẹ bờ vai. Mùi hương lạ ngào ngạt, có lẽ là của những loại trái cây đang ủ trong các ngăn, vương vất trong không gian cộng với mùi thơm riêng biệt của mái tóc dài cột đơn sơ của Tuyền hòa với nhau…làm tôi ngất ngây!
Muốn an ủi Tuyền một câu gì đó nhưng tôi không biết phải nóí gì ngoài sự đồng cảm mù mờ…Đặt lên mái tóc Tuyền một cài hôn nhẹ, tôi ghì lấy đôi vai rồi tìm đôi môi…Tuyền quay người lại, nụ hôn thật dài…Tôi cảm nhận được tình yêu của Tuyền qua đôi môi ngọt, vòng tay ấm quàng qua lưng mình! Chúng tôi im lặng, dành thời gian cho những nụ hôn,..lấp đầy trời đêm mát lạnh.
                                                     oOo
Tôi có thể ở lại chơi thêm, nhưng tâm trạng không vui của Tuyền và của anh em công nhân làm tôi ngần ngại. Sau khi uống cà phê với Dũng. Kha, có Phương vừa từ Sài Gòn xuống và cả Tuyền, tôi lên lại Sài Gòn!
Thứ bảy đến thật nhanh, Phương ghé nhà cho tôi biết là Tuyền muốn gặp tôi ở xưởng chiều thứ bảy này. Tôi nhìn đồng hồ, đã hơn 06 giờ chiều. Cũng rán về thôi, một linh cảm bất an cứ ngồn ngộn trong lòng!
Vừa đạp xe vừa nghĩ ngợi. Có chuyên gì xảy ra được đây. Tôi nhớ lại câu chuyên của Hợp Tác Xã Mành trúc ở ngoài quê, Khi các Soeur Dòng thánh Phao Lô ở đó, vận động bên tòa Giám Mục và các nơi, tổ chức nên một xưởng sản xuất mảnh trúc, tạo công ăn việc làm cho các tu sĩ của Dòng cùng một số Thanh nữ ở địa phương. Nông dân thì đi rừng khai thác trúc về bán lại cho xưởng. Từ nhiều khó khăn ban đầu, ba bốn năm sau thì hình thành và sản xuất được hàng đem bán, Địa Phương đã đưa người vào nắm quyền, gọi là chủ nhiệm, Soeur trông coi công việc chính và giao dịch, bị làm kiểm điểm lên xuống huyện nhiều lần…Rồi lấy cớ đã già không cho làm việc nữa! Một HTX Mây-Tre-Trúc ra đời không còn dính dàng gì đến Dòng Phao Lô, nơi mà từ đó cơ sở này ra đời!
Cái chết ngoắc ngoải của HTX này tôi đã chứng kiến trước khi vào Sài Gòn…
Hay là ván bài này cũng đang xảy ra với Xí nghiệp rượu Gin?!
Gặp nhau tối hôm ấy, nỗi lo lắng về xưởng bị quốc doanh không làm cho Tuyền buồn lắm, mà là chuyện ba củaTruyền, chú Vàng và các chú bác lo lắng với câu nói làm tuyệt vọng mọi người từ miệng ông Bí Thư Tỉnh Bình Dương:
- Nợ máu của các anh lớn lắm, cải tạo một hai tháng không nghĩa lý gì…Thế nên các anh cần thành khẩn, nhiệt tình cộng tác với các cấp địa phương…
Bày tám năm nay không nhắc gì đến chuyện cải tạo, nợ máu…nay nghe như thế, không ai khỏi lo lắng đến mất ăn mất ngủ. Mọi người gầy xọp đi trong chỉ mấy ngày!!!
Tuyền gầy và buồn bã như người bệnh, tối đến, trên bồn lọc nước cao, Tuyền khóc thật nhiều, tiếng khóc rấm rứt như xe lòng tôi. Tôi ôm Tuyền bằng hai tay không nói. Hôn những nụ hôn lên đôi mắt sủng nước, vẫn không linh cảm được chuyện chia tay! Cuối cùng Tuyền nói trong nghẹn ngào:
- Ba tính chuyện vượt biên anh ạ!
Tôi buông vòng tay ôm, dặt hai tay lên vai Tuyền.
- Sao không tạm thời chấp nhận cho họ quản lý xưởng rồi tính sau?!
- Ba nói có thể họ sẽ bắt đi cải tạo lại, rối đưa người thay thế hết, họ sẽ trừ ba ra vì khó có người thay thế khâu kỷ thuật. Nhưng bác Hòa quyết đinh ra đi, ba theo bác Hòa!
- Bao lâu nữa?
Tuyền lắc đầu.
- Em không biết!
Chuyện vượt biên bằng tàu, những năm này rất khó khăn. Từ trên bờ cho đến trên biển và cả những trại tập trung chờ các nước bảo lãnh!
Cái cảm giác sợ hải lại bất chợt ập đến với tôi. Từ dạo lênh đênh trên chiếc tàu năm đó, sự sợ hải như đã thường trực trong lòng tôi mỗi khi nghe đến biển.
Sống trong thời điểm này, không ai không nghĩ đến chuyện tìm cách ra đi. Nhất là những thanh niên nhẹ nhàng ít gánh nặng như tôi. Nhưng chưa bao giờ tôi nghĩ đến chuyện phải đi bằng đường biển.
Sau 30/4/1975. Tôi cùng một anh bạn xin phép Ủy Ban Quân Quản đi tìm thân nhân. Vợ và con anh ta cùng gia đình bên vợ đều lên tàu mà Linh mục hướng dẩn xứ chúng tôi xin tòa Đại sứ Mỹ đưa dân vùng tôi ở rời Việt Nam. Cha quá ngao ngàn vì đã chạy từ Quảng Trị vào trong này lánh nạn vẫn chưa yên…Táu đến Hải phận Quốc tế thì nghe đâu có một cuộc điên thoại gọi cho Linh mục: “Sài gòn chưa mất mà cha!” Vốn không mặn mà gì với người Mỹ. Ngài tự ái gọi xin ngay hai chiếc tàu của Korea ( Đại Hàn) rồi quay tàu vào Phú Quốc chờ…
Tàu Korea đến các nơi như Long Hải, Vũng Tàu nhưng không có dân và Linh Mục. Họ cũng vớt lên tàu một số dân tứ xứ có một vài gia đình còn kẹt lại vì nhiều lý do…Tin Sài Gòn thất thủ đến khi họ ra khơi vì chẳng biết phải làm gì, họ cứ tưởng là Cha đã đưa dân dến đảo Guam nên cho tàu đến dó, đâu biết rằng toàn bộ dân và Linh mục vẫn đang ở An Thới, Phú Quốc chờ tàu trong tuyệt vọng!
Đến Rạch Giá chừng 10 giờ đêm, hai chúng tôi xin được quá giang ra Phú Quốc trên một chiếc ghe dánh cá lớn. Ngồi trong khoang với tâm trạng an toàn, chúng tôi vui cùng các ngư dân Phú Quốc đi buôn bán trở về.
Hai ngày sau, khi đã gặp thân nhân, tôi trở lại Rạch Giá bằng chiếc ghe loại nhỏ…Ghe đánh cá, chủ ghe tham lam cho lên ghe nhiều người quá. Đi khoảng một hai giờ thì nghe nhốn nháo là có tàu Khờ me đàng xa! Mọi người lâm râm cầu nguyện, Lạy Phật, Gọi Chúa!!! Tôi nhìn mạn thuyền Cách mặt nước chỉ ba lóng tay mà sợ hải, ghe chạy mà như vẫn đứng yên một chỗ! Sợ từ đàng trước, sợ từ trong thuyền! Chưa nói đến bọn Khờ me tàn bạo mà tiếng đồn nghe lâu nay…Nếu thuyền có sóng to, mạnh một chút thôi. Lắc lư một chút thôi cũng có thể bị chìm! Xung quanh mênh mông biển khơi, con thuyền cô đơn cùng với số phận của bao nhiêu con người chỉ cỏn biết cầu mong vào Trời Phật, Thánh Thần! Chuyện sống sót giữa biển khơi như thế này thật hy hữu!
Ôm chặt Tuyền trong vòng tay, tôi hy vọng bác Hòa và gia đình Tuyền không đi trên những chiếc ghe như thế!
Hôm đó, chúng tôi ngồi suốt đêm bên nhau. Tôi dự tính ngày mai chúa nhật sẽ ở lại thêm một ngày nữa với Tuyền. Nhưng sáng ra, Kha từ Sài xuống thật sớm, thì thầm với Tuyền cùng mấy người nữa trong gia đình, chuẩn bị lên Sài Gòn bằng chiếc xe Toyota cũ của bác Hòa.
Tôi lẫn Tuyền bàng hoàng, Nụ hôn cuối vội vàng sau căn phòng nhỏ của dãy lên men, tưởng chỉ là phút tạm biệt, chia tay cho một chuyến đi xa …Tôi nói với Tuyền, giọng nghèn nghẹn:
- Anh sẽ tìm cách qua bên đó với em.
Đâu ngờ rằng dó là lần vĩnh biệt. Chiếc tàu của gia đình bác Hòa đến được Bidong, Chiếc có gia đình Tuyền không đến được bến bờ nào, nó im lìm đâu đó trong lòng đại dương mênh mông!
Hai năm nghe ngóng chờ tin, tôi loay hoay tìm đường đi bộ qua ngã Campuchia, nhưng hai lần đều thất bại.
Có những lúc thật buồn, lòng tràn ngập nhớ thương, tôi đưa ngón tay trò sờ lên môi mình gọi khẽ:
- Tuyền ơi!
                                                        Sàigòn, 03 tháng 5.năm 2017,
                                                            Trạch An-Trần Hữu Hội.
    
( Tiếp theo, Phần IV: Cải tạo Nhiếp ảnh.)